عبدالعلی وزیری

 

دنیای موسیقی همچون دیگر هنر ها ،میدان آشنایی ها و بالطبع جولانگه جدایی هاست.

یکی از خوانندگان موسیقی اصیل ایرانی که همواره خود را از هیاهو و جنجال هنری به دور نگه میداشت «عبدالعلی وزیری » بود که شاید بیشتر دلباختگان موسیقی ایرانی او را نشناسند.او به سال 1293 به دنیا آمد .پدر و مادرش از مهاجران قفقازی بودند . از ده سالگی می خواند و به سبب این که پسر عمویش (استاد کلنل علینقی وزیری )کلاس موسیقی دایر کرده بود،نزد وی به فرا گیری نت و آواز و تازنوازی مشغول شد .چندی بعد نیز نزد استاد ابوالحسن صبا ،با ویولن او آواز خواند.

در سال 1307 در تنها مدرسه موسیقی تهران معلم تار شد و خود در سال 1308 کلاس موسیقی دایر نمود .از سال 1309 معلم آواز مدرسه موزیک دولتی شد ودر فاصله سالهای 1314 تا 1320در بانک ملی و بانک سپه و راه آهن خدمت نمود به سال 1318 و پس از ازدواج ،به فراگیری ردیف های آوازی کوشش بیشتری کرد تا خود را برای خواندن در رادیو آماده کند . سرانجام در 27 بهمن 1320 ،نخستین بار صدای تار و آوازش از رادیو به گوش مردم ایران رسید .و در نهایت از سال 1325 به صورت رسمی کار هنری خود را در رادیو آغاز کرد.

وی در سال 1322 که کارمعلمی خود را در وزارت فرهنگ شروع کرده بود ،به عضویت ارکستر 29 نفری رادیو ایران که به رهبری روح الله خالقی اداره میشد ،درآمد .وزیری بعضی از تصنیف های حسین یاحقی را اجرا نموده است .

در سال1335 که به همت و کوشش شادروان داوود پیر نیا ،برنامه وزین و استثنایی گلها در رادیو ایران به وجود آمده بود ،نخستین برنامه گلها با عنوان «گلهای جاویدان شماره یک»با صدای گرم و دلنشین عبدالعلی وزیری پخش کردند که آواز آن در مایه بیات ترک با سه تار احمد عبادی و مطلع  « رسوا شده ام »  ،می باشد .وی در گفتگویی که «فرامرز جودت »با او در مجله سپید و سیه شماره 43 در تاریخ 15 خرداد 1347 انجام داده بود چنین اظهار داشت :«در محیط هنری ما ،روح همکاری وجود ندارد ».

از شاگردان برجسته عبدالعلی وزیری باید از دلکش و حسین سنجری نام برد . وی آهنگی با عنوان «من به هرجمعیتی نالان شدم »،ساخته که در گلهای رنگارنگ 239 ،اجرا شده است .

عمده ترانه هاو آوازهای عبدالعلی وزیری بدین شرح است :

دو عاشق «با آهنگ عبدالعلی وزیری» ،سوز من «با آهنگ عبدالعلی وزیری»، بلند همت «با آهنگ عبدالعلی وزیری و ویولن مهدی برکشلی و پیانوی یوسف زاده » ، حالا چرا«با آهنگ روح الله خالقی »شبهای وصل یار «با آهنگ ضیاء مختاری »، دل پریشان «با ویولن احمد فروتن راد » ،نمیدونی حرف چشمات «با شعر هما میر افشار»

وترانه های : مشتاق و پریشان ،نوبهار ،آه سحر ،گل بوستان ، ره وصال ،چشم مست ،شکایت نی ،گریلی

این استاد فرزانه در روز سوم تیر 1368 درگذشت و در روز چهارشنبه 7 تیر 68 آگهی مجلس ختم وی با امضای 131 نفر از دست اندر کاران هنری ایران در روزنامه اطلاعات به چاپ رسید.

عبدالعلی وزیری از نگاه همسرش :

شخصیت هنری استاد عبدالعلی وزیری را همه ملت عزیز ایران میدانند و قدر شناسی و محبت های خودشان را چه در زمان حیات استاد و چه بعد از وفات ایشان در تمام مراسم که به مناسبت برپا شده بود به ثبوت رسانیدندو هنرمندان بزرگ کشورمان هم درباره هنر و استادی ایشان نوشته اند و به خوبی و شایستگی هم از عهده آن بر آمده اند . ولی آنچه را من به نام همسر و همراه زندگی ایشان می خواهم بنویسم شخصیت انسانی و فضایل اخلاقی اوست :او همسری نمونه و بی نظیر و بدون مبالغه ،پدری مهربان و وظیفه شناس و جدا از وظیفه همسری و پدری ،دوستی یکدل و یکرنگ برای خانواده خود بود .

برای شاگردان خود علاوه بر آن که استادی به تمام معنا بود ،می خواست آنچه را در سینه خود داشت به خوبی و درستی به آنها انتقال دهد.

از معاشرت لذت میبرد و میل داشت دوستان خود را حداقل هر هقته ببیند و بسیار مجلس آرا و و شیرین بیان ،خوش رفتار و خوش گفتار بود . 

                                               پایان

 

متن برنامه گلها(استادبنان)

       ای امید دل من کجایی       

شاعر اسماعیل نواب صفا     گلهای رنگارنگ برنامه 171_172 ب

دستگاه شور        آهنگساز :پرویز یاحقی (اولین اثر وی برای گلها)

  ای   امید  دل من  کجایی     همچو بختم کنارم نیایی

آشنا سوز و دیر آشنایی     یا بــلای  دل  مــــبتلایی

بی وفا بی وفا بی وفایی

(تو غارتگر عقل و هوشی       به آزار جانم چه کوشی

چو می بارم بر جان خروشی)2

چه خواهم از تو جز نگاهی چه     خواهی از جانم چه خواهی

(ندارم جز عشقت گناهی )2

بر سیه بختی من گواهی          چون دوچشم مستت دل سیاهی

کو به غیر از آغوشت پناهی

آتشی سرکشی فتنه جویی            آفتی خانه سوزی نگاهی

عشق من جان من را چه کاهی

تو ماه من مجلس آرا تویی تو       عشق من شادی افزا تویی تو

روشنی بخش دلها تویی تو        راحت جان شیدا تویی تو

سر گردان از چه با ما تویی تو

سال اجرا :1336

دانلود کنید

---

بهار دلنشین

آهنگساز:روح الله خالقی                      شعر :بیژن ترقی  
           دستگاه : بیات اصفهان       گلهای رنگارنگ برنامه شماره :224 ث(بنان)

تا بهار دلنشین آمده سوی چمن
ای بهار آرزو بر سرم سایه فکن
چون نسیم نو بهار بر آشیانم کن گذر
تا که گلباران شود کلبه ویران من

تا بهار زندگی آمد بیا آرام جان
تا نسیم از سوی گل آمد بیا دامن کشان
چون سپندم بر سر آتش نشان بنشین دمی
چون سرشکم در کنار بنشین نشان سوز نهان

تا بهار دلنشین آمده سوی چمن
ای بهار آرزو بر سرم سایه فکن
چون نسیم نو بهار بر آشیانم کن گذر
تا که گلباران شود کلبه ویران من

باز آ ببین در حیرتم بشکن سکوت خلوتم
چون لاله تنها ببین بر چهره داغ حسرتم
ای روی تو آیینه ام عشقت غم دیرینه ام
باز آ چو گل در این بهار سر را بنه بر سینه ام

بنا به درخواست یکی از دوستان لینک دانلوداین تصنیف را تهیه کردم.

دانلود کنید

picofile

---

نوای نی
آهنگساز :مرتضی محجوبی     شاعر :رهی معیری
دستگاه :دشتی               گلهای رنگارنگ برنامه  232 (بنان)

چنانم بانگ نی آتش بر جان زد
که گویی کس آتش بر نیستان زد
مرا در دل عمری سوز غم پنهان بود
نوای نی امشب ، بر آن دامان زد
نی محزون داغ مرا تازه تر از لاله کند
زجدایی ها چو شکایت کند و ناله کند
که به جانش آتش هجر یاران زد
به کجایی ای گل من
که همچو نی بنالد زغمت دل من
جز ناله ی دل نبود در عشقت حاصل من
گذری به سرم ، نظری بر چشم ترم
کز غم تو قلب رهی خون شد و از دیده برون شد
نوای نی گوید کز عشقت چون شد

---

گل به مستان یا دیدی ای مه

آهنگساز :حسین یاحقی         شاعر :رهی معیری
دستگاه :دشتی         گلهای رنگارنگ برنامه 176 (بنان)

دیدی ای مه که ناگه رمیدی و رفتی
پیوند الفت بریدی و رفتی
هرچه خواری به یاری کشیدم و دیدم
دامن ز دستم کشیدی و رفتی
بس ناله‌ ها کردم به امیدی که رحم آری
به فریاد من ای گل
فریاد از دل تو کز جفا ، فریادمو نشنیدی و رفتی
جانا گرچه بردی از یادم
جان در کوی عاشقی دادم
ز پا فکندی ، به سر دویدم ، گوهر فشاندم
بر اشک من خندیدی و رفتی
ساقی بده آن می را
مطرب بزن آن نی را
که پای لاله ، پیاله خوش باشد
دل اسیران به ناله خوش باشد
علاج محنت به ‌جز می نیست
به‌ غیر نالیدن نی نیست


سال اجرا 37-1336

---

مرا عاشقی شیدا توکردی   

آهنگساز علی تجویدی       شاعر :منیر طه
دستگاه :سه گاه                   گلهای رنگارنگ برنامه 190(بنان)
یک شاخه گل برنامه 82

مرا عاشقی شیدا      فارغ از دنیا      توکردی ، توکردی

مرا عاقبت رسوا      مست و بی‌پروا      توکردی ، توکردی

نداند کس ، جانا ، چه‌کردی       چه‌ها کردی با ما ، چه‌کردی
دو چشمم را دریا      درافشان ، گوهرزا      توکردی ، توکردی
روان ازچشم ما      گهرها ، دریاها      توکردی ، توکردی
نه یک دم از جورت فغان‌کردم       نه دستی سوی آسمان‌کردم
منم اکنون چو خاک راهی      غباری درشام سیاهی
اگر مهری رخشد ، توآن مهری      اگر ماهی تابد ، توآن ماهی
اگر هستی پاید ، تو هستی      اگر بودی باید ، تو بودی
بی‌لطف و صفا ، باشد به خدا ، بی‌تو هستی‌ها
از دیدارت ، از رخسارت
ای جان بینم ، سرمستی‌ها
شمیم روح‌افزایی      مشکی ، عودی      منیر بزم و راهی
چنگی ، رودی
چنگی ، رودی

سال اجرا1337

---

مستی رویا
آهنگساز :روح الله خالقی         شاعر: ابو الحسن ورزی
دستگاه بیات اصفهان       گلهای رنگارنگ برنامه224ث(بنان)

آمد اما در نگاهش آن نوازشها نبود
چشم خواب‌آلوده‌اش را مستی رویا نبود

نقش عشق و آرزو از چهره‌ی دل شسته بود
عکس شیدایی در آن آیینه‌ی سیما نبود

لب همان لب بود اما بوسه‌اش گرمی نداشت
دل همان دل بود اما مست و بی‌پروا نبود

در دل بیزار خود جز بیم رسوایی نداشت
گر چه روزی همنشین جز با من رسوا نبود

در نگاه سرد او غوغای دل خاموش بود
برق چشمش را نشان از آتش سودا نبود

دیدم آن چشم درخشان را ولی در این صدف
گوهر اشکی که من می‌خواستم پیدا نبود

برلب لرزان من فریاد دل خاموش شد
آخر آن تنها امید جان من تنها نبود

جز من و او دیگری هم بود اما ای دریغ
آگه از درد دلم زان عشق جانفرسا نبود

ای نداده خوشه‌ای زان خرمن زیبایی‌ام
تا نبودی در کنارم زندگی زیبا نبود

---

من بیدل

آهنگساز :مرتضی محجوبی      شاعر :رهی معیری
تنظیم :جواد معروفی             دستگاه: سه گاه
گلهای رنگارنگ برنامه :502و 504(م)

من بي دل ساقي ، به نگاهي مستم تو به جامي ديگر ، چه بري از دستم دو چشم فتنه انگيزت ، تا ديدم اي گل قسم به نرگس مستت ، که از اين مي مستم اثري با گردشِ چشمت نبود در ساغر مي ساغر ميدگران مست از ميِ گلگون ، دلِ من از گردش ويگردش ويمي و گل ، گر دل انگيزد ،تو در آن لب گل و مي داريبه لطافت چو بهشتي ،به طراوت چو بهاريبه تار گيسو ،بنفشه زارياي گلستان سر کويت ، گل بستان چون رويت ،کي باشد کي ؟تويي آن گل در گيتي ، که نداري آفتِ دي ،آفتِ دي !گلِ من بيا به ساحت باغ و چمن که گل به سبزه پنهان گردد ،ز شرمِ تو پريشان گرددچو رويِ نازنينت بيند ،زِ نازِ خود پشيمان گرددشبي اي مه ، دمي اي گل ،گذري کن بر سرِ ماکه جدا زان لبِ مي گون ،شده پُرخون ساغرِ ماچو دل از حسرت خون شد ،نکند مي چاره ي وي ، چاره ي وي

---

خاموش
آهنگساز:روح الله خالقی(آخرین اثر)     شاعر :رهی معیری

تنظیم :روح الله خالقی              دستگاه: ماهور
گلهای رنگارنگ برنامه 237(بنان)

نه دل مفتون دلبندی نه جان مدهوش دلخواهی
نه برمژگان من اشكی نه بر لبهای من آهی
نه جان بی نصيبم را پيامی از دلارامی
نه شام بی فروغ ام را نشانی از سحر گاهی
نيابد محفلم گرمی نه از شمعی نه از جمعی
ندارد خاطرم الفت نه با مهری نه باماهی
كيم من آرزو گم كرده ای تنها وسرگردان
نه آرامی نه اميدی نه همدردی نه همراهی
گهی افتان وخيزان چون غباری در بيابانی
گهی خاموش و
حيران چون نگاهی بر نظرگاهی
رهی تا چند سوزم در دل شبها چوكوكبها
به اقبال شرر نازم كه دارد عمر كوتاهی

سال اجرا:1339

---

                                                            روز ازل

              آهنگساز: مرتضی محجوبی                   شاعر: محمد حسن رهی معیری

                 دستگاه: مخالف سه گاه                 گلهای رنگارنگ:برنامه شماره 216ب،(بنان)

من از روز ازل، ديوانه بودم

ديوانه روي تو، سرگشته  کوي تو

سرخوش از باده‌ي، مستانه بودم

در عشق و مستي، افسانه بودم

نالان از تو شد چنگ و عود من

تار موي تو، تار و پود من

بي‌باده مدهوشم     ساغر نوشم    ز چشمه نوش تو

مستي دهد ما را    گل رخسارا!     بهار آغوش تو

چو به ما نگري   غم دل ببري     کز باده نوشين تري

سوزم همچون گل، از سوداي دل

دل، رسواي تو، من رسواي دل

گرچه به خاک و خون    کشيدي مرا      روزي که ديدي مرا

باز آ که در شام غمم     صبح اميدي مرا    صبح اميدي مرا
دانلودکنید

picofile

---

چنگ رودکی

آهنگساز :روح الله خالقی         شاعر :رودکی                              

             
       دستگاه :بیات اصفهان                گلهای رنگارنگ برنامه شماره 254 (بنان)

بوی  جوی  مولیان   آید  همی           

                                        یاد یار  مهربان  آید  همی

ریگ  آموی  و  درشتی  راه  او              

                                          زیر  پایم  پرنیان  آید همی

آب جیحون ازنشاط روی دوست           

                                                 ( خنگ مارا تا میان آید همی)(2)

ای  بخارا شاد  باش و  دیر زی          

                                           میر زی تو میهمان آید همی

میر  ماهست  و  بخارا  آسمان              

                                         ماه سوی آسمان آید همی

میر سروست  و  بخارا  بوستان              

                                            سروسوی بوستان آیدهمی

آفرین  و  مدح  سود  آید  همی  

            

                                             گر به گنج اندر زیان آیدهمی

(بوی  جوی  مولیان   آید  همی          

                                                         یاد یار  مهربان  آید  همی)(2)

تاریخ گرامافون و صفحه موسیقی در ایران

باسلام به تمامی دوستان خودم .بنده در این پست برای شما کتاب الکترونیکی (تاریخ گرامافون و صفحه موسیقی  در ایران)راآپلود کردم امیدوارم دانلود کنید و با مطالعه  اون قدری به اطلاعات موسیقایی  خود بیفزایید

دانلودکنید